به احتمال زیاد تا کنون متوجه شده اید که در روابط اجتماعی روزانه، غالب افراد می کوشند شما را تحت سیطره و کنترل خود درآورند. سازمان ها و ارگان های مختلف نیز به انحای مختلف درصدد هستند رفتارتان را در جهت اهداف خود کنترل کنند. اگر از جمله افرادی هستید که اجازه می دهید هرکس بر حسب میل و اراده اش احساسات و رفتار شما را تعیین کند، تردید نکنید که یک قربانی تمام عیارید.قربانی شدن به معنای از دست دادن امور زندگی است. طبیعی است که چنانچه بر اوضاع و شرایط زندگی خود تسلط کافی نداشته باشید، عنان اختیار از دست داده و موقعیت اجتماعی شما توسط دیگران تعیین خواهد شد. افراد بازیچه بر حسب امیال، سلیقه ها و اراده دیگران عمل می کنند و رفتارشان مغایر با خواست و اراده خودشان است. اجتماع از سلطه جویی و سلطه پذیری سرشار است و در تمام این موارد تنها یک اصل صادق است: " این ما هستیم که به دیگران می آموزیم چگونه با ما رفتار کنند." بنابراین برای حفظ و حراست ارزشمندی نفس و یکپارچگی شخصیت خویش ضرورت دارد که قاطعانه از حقوق و امتیازات خود دفاع کنید.

تدابیر لازم برای این که به دیگران بیاموزیم چگونه با ما رفتار کنند

بپذیرید خودتان مقصر هستید

·        برای این که مرکز و محور جهان خویش باشید، در قبال رفتار قربانی کننده دیگران خود را مسوول و مقصر بدانید. درواقع این شما هستید که با شیوه رفتار و حرکات، حالات و لحن کلامتان به دیگران می آموزید که طعمه خوب و مناسبی برای سودجویی آنان هستید. پس با تغییر طرز تفکر و بالا بردن سطح آگاهی خویش رفتار و گفتاری سنجیده و قاطع در پیش گیرید و عرصه را برای تاخت و تاز سوء استفاده کننده ها باقی نگذارید.



برای خود قانون بگذارید

·        با رعایت شماری از اصول و قواعد اخلاقی برای خود یک سنگر بسازید و بدون کوچکترین اهمال و یا تعلل در برابر افراد سلطه جو از آن استفاده کنید. این قواعد تنها زمانی کارساز است که به منصه عمل درآید و اهمیتش برای دیگران محسوس شود. بنابراین برای مثال چنانچه قصد دارید از رفتن به دنبال دوستان و همسرتان و رساندن آنان به زمین گلف خودداری کنید، تنها به گفتگو بسنده نکنید و با تحت کنترل درآوردن افکار و احساسات خویش در این موضع ثابت قدم بمانید.

به جای حرف زدن، عمل کنید

·        به جای استفاده از کلام و سخن، واکنش هایی غیرمنتظره و قاطع از خود نشان دهید. با تمرین و ممارست رفتاری در پیش گیرید که افراد سلطه جو به خود آیند و پایشان را از گلیم خود درازتر نکنند. برای مثال چنانچه پیش از این دربرابر سوگند فردی کوتاه می آمدید، این بار با استفاده از این روش او را خلع سلاح کنید و به او تفهیم کنید که چون گذشته آلت دست نخواهید شد. اگر کسی نسبت به شما بی حرمتی روا داشت بی درنگ او را ترک کنید.

قاطع باشید

·        برای این که به دیگران بیاموزید جهت گیری تازه ای در زندگی خود ایجاد کرده و دیگر مورد اعمال نفوذ قرار نخواهید گرفت، قاطعیت را سرلوحه رفتار و گفتارتان قرار داده و با حالات و حرکات مناسب راه هرگونه نفوذی را در زندگیتان سد کنید.

به پا خیزید و اقدام کنید!

·        هرگز انتظار نداشته باشید که گذشت زمان سوء استفاده از شما را متوقف کند؛ بلکه با اقدامی مناسب به طرف مقابل بیاموزید که نفوذناپذیرید و به اصطلاح بیدی نیستید که با این بادها بلرزید.

با سوء استفاده کننده ها برخورد کنید

·        با خود پیمان ببندید که در صورت برخورد با افراد سوء استفاده کننده به هر گونه خطری تن در خواهید داد. جرات برخورد قاطع با این افراد را درخود تقویت کرده و دستاوردهای حاصل از آن را کانون توجه قرار دهید.

از موضع خود کوتاه نیایید!

·        دست کم یک بار در برابر افراد یکدنده و سمج بایستید و در این راستا سر سوزنی از موضع خود عقب نشینی نکنید. اجازه ندهید که تصمیمات یک گروه خاص شما را بازیچه کند و یا موجب اتلاف وقت و نیروی شما شود. ایستادگی در برابر موقعیت های قربانی کننده و ترس آور در نخستین برخورد دشوار بوده و به تدریج آسان می شود. این نکته را از یاد نبرید که سفر هزار فرسنگی با نخستین گام آغاز می شود.

خود را آسیب پذیر جلوه ندهید

·        از به کار بردن کلمه ها و عباراتی که شما را کمرو، مفلوک و حقیر معرفی می کند سخت بپرهیزید. به بیانی دیگر با به کارگیری عبارت هایی نظیر:" من که آدم مهمی نیستم."، "چندان هم باهوش نیستم."، "حسابم قوی نیست."، "هرگز مسایل حقوقی را به روشنی درک نمی کنم." مجوز بازیچه کردن خود را در اختیار طرف مقابل قرار ندهید. اگر به پیشخدمت رستوران بگویید که در محاسبه ضعیف هستید، این پیام را به او منتقل کرده اید که هرگونه اشتباه در صورتحساب غذا را ملتفت نخواهید شد.

کارهایی که از آن ها بیزارید را انجام ندهید

·        از انجام کارهایی که از آن بیزارید و وظیفه ای در قبال انجام آن به عهده ندارید بپرهیزید. اگر از کوتاه کردن چمن و یا انباشتن لباس ها در ماشین لباس شویی دل خوشی ندارید، برای مدتی مثلاً دو هفته از انجام آن صرف نظر کرده و به نتایج آن توجه کنید. برای این منظور می توانید در صورت استطاعت فردی را به خدمت بگیرید و یا هریک از اعضای خانواده را درباره انجام بخشی از کار منزل مسوول و موظف بشناسید. با این کار نه تنها به افراد خانواده می آموزید که روی پای خود بایستند بلکه باراین زحمت گران را از روی دوش خود برمی دارید. در غیر این صورت آنان به این نتیجه می رسند که می توانند در حد یک برده از شما استفاده کنند. این استدلال در مورد شرکت، موسسه و یا محل کارتان نیز صادق است. برای مثال اگر کارهایی از قبیل نوشتن صورت جلسه و یا انجام خدمات شخصی همکارانتان را به عهده دارید صرفاً به این خاطر است که با رفتار و گفتار خویش به آنان آموخته اید که می توانند چنین انتظاری از شما داشته باشند.

از واکنش طرف مقابل نترسید

·        با برخورهای شدید افراد سودجو نظیر حرکات خشم آلود، صدای بلند و یا لحن تندشان از موضع خود عقب نشینی نکنید. هم چنین به آنان اجازه ندهید که با تطمیع و دادن هدیه و رشوه و مانند این ها رفتار قاطع و جدی شما را سست و لرزان کنند. این گونه برخوردها را یک آزمون تلقی کرده و ببینید که تا چه اندازه می توانید از آن سربلند بیرون آیید.

به خط مشی جدیدتان پایبند باشید!

·        بدون توجه به واکنش های طرف مقابل هرگز به فکر تغییر جهت در تصمیم و یا رفتارتان نباشید. یقین بدانید به مجرد این که اطرافیانتان حس کنند جهت گیری تازه ای در زندگی آغاز کرده اید و در رفتار و گفتارتان جدی و ثابت قدم هستید؛ در واکنش های خود تجدید نظر کرده و رفتاری آمیخته با احترام با شما در پیش خواهند گرفت.
به رفتار گذشته خود بازنگردید!

·        پس از آن که قاطعیت را سرمشق گفتار و رفتارتان قرار دادید، افرادی که منافع آنان به خطر می افتد به اشکال مختلف نظیر دلگیر شدن، التماس و عجز و لابه و یا ایجاد احساس شرم و گناه در وجودتان می کوشند شما را به الگوهای رفتاری گذشته سوق دهند. در چنین شرایطی با استواری و ثبات قدم در مواضع خود به این کسان بیاموزید که به جز تجدیدنظر در روابط و احترام به حقوق شما راهی دیگر ندارند.

منبع: کتاب سررشته زندگی خود را در دست گیرید.