میرزا یونس معروف به میرزا کوچک فرزند میرزا بزرگ، در سال 1259 شمسی در رشت به دنیا آمد.

 

میرزا کوچ خان جنگلی

سال‌های نخست عمر را به آموختن مقدمات علوم دینی سپری کرد و اودر جوانی شاهد به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی، توسط محمد علی شاه و تحصن علما در سفارت عثمانی بود.در سال 1286، در گیلان به صفوف آزادی‌خواهان پیوست و برای سرکوب محمدعلی شاه روانه تهران شد.

 

 او به امید نجات مشروطه به مجاهدین پیوست و در فتح قزوین و در فتح تهران شركت نمود و با قوای استبداد جنگید.

علی رغم تلاشی كه در تحریف چهره ی میزرا به عمل آمده، به شهادت تاریخ، وی از مجاهدان مشروطیت و از هواداران جناح اعتدالیون مجلس و وفادار به اسلام بود. او سخت به اتحاد جهان اسلام عشق می ورزید. تاخت و تازهای خارجی در صحنه ی سیاست و اقتصاد كشور و سیاست بازی عناصر منافق و خود فروخته، وضع آشفته گیلان و بی كفایتی دولتمردان، انگیزه هایی بود كه این روحانی جوان، حساس و دلسوخته را به میدان سیاست و سپس به صحنه ی كارزار كشاند.

او یك روحانی  مبارز ورهبر نهضت جنگل و مرد دین بود. او انقلاب جنگل و همه ی مظاهر آن را از دریچه ی اندیشه های سیاسی كه از اسلام آموخته بود، می نگریست. او یك باره دست به قیام مسلحانه نزد، همه ی راه ها را آزمود و پس از یأس وارد عمل  و مردانه پا به صحنه ی كارزار نهاد.

نخست در برابر استبداد محمد علی شاه ایستاد و سپس با شخصیت های با نفوذ تماس گرفت و در آخرین مرحله از تلاش خود سلاح به دست گرفت و در برابر نیروهای بیگانه به مقاومتی جانانه پرداخت. او بارها در برابر مردم گیلان هدف از نهضت خود را احیای قوانین اسلام اعلام كرد و یادآور شد كه میرزا كوچك هرگز اسلحه را از خود دور نمی كند، مگر وقتی كه مطمئن باشد، افراد ایرانی از تجاوز متجاوزان بیگانه و ستمكاران داخلی مصون و از امنیت و رفاه برخوردار هستند.

 میرزا کوچک خان جنگلی

 

پائیز 1300 شمسی از راه فرا می رسد. فصلی که در آن همه یاران صدیق میرزا کوچک خان در برگ ریزان و خزان پائیز کشته و یا آواره شده اند. تنها سردار باقیمانده از جنبش جنگل برای تجدید قوا و سازماندهی، خسته و ناتوان عازم خلخال می شود. اما طوفان و کولاک شدید برف در ارتفاعات خلخال پیکر خسته او و همراهش را در زیر ضربات خرد کننده سرما در هم می کوبد و میرزا در روز یازدهم آذرماه 1300 شمسی درانبوهی از یخ و برف در ارتفاعات جان به جان آفرین تسلیم می کند. روحش شاد و یادش گرامی باد.